De grootste mannen zijn het eenzaamst

Charles Bukowski (1920-1994) was een in Duitsland geboren Amerikaanse schrijver en dichter. Als zoon van een Amerikaanse militair met Poolse wortels en een Duitse vrouw, emigreerde het gezin al snel terug naar Amerika. Bukowski groeide op in Amerikaanse suburbia en ging decennialang van baantje naar baantje en van café naar café. Hij stond bekend als alcoholist en werkte jarenlang bij de post voor hij een roman over zijn ervaringen schreef. Van jong af aan wilde Bukowski al schrijver worden, maar pas als dertiger ging hij dichten. In kleine oplagen verscheen zijn werk bij onbekende uitgevers. Pas toen een uitgever hem een vast loon per maand beloofde, kon Bukowski eindelijk zijn baan bij de post opgeven.

Het is bijna onvoorstelbaar dat iemand met de gewoonte om dagelijks te veel alcohol te drinken, het voor elkaar heeft gekregen om verschillende literaire romans te schrijven. Bukowski kreeg ook veel navolgers, zowel binnen als buiten Amerika. Sinds Bukowski zijn er veel romans verschenen met nihilistische hoofdpersonen die alles en iedereen vervloeken en enkel zijn geïnteresseerd in seks en verdovende middelen. Ook in Nederland is de auteur nog populair. In 2014 besloot uitgeverij Lebowski alle romans van Bukowski te herlanceren. Uitgever Oscar van Gelderen noemde de schrijver ‘de held van de tegencultuur‘ en vertelde aan Boekblad dat Bukowski ‘een vormende auteur is, die je jong leest en je hele leven met je meedraagt.’

Voor de herlancering van de roman Vrouwen (oorspronkelijk gepubliceerd in 1978) schreef schrijver Auke Hulst (1975) het voorwoord. Hulst denkt dat Bukowski vrouwen wantrouwde, als puber keken ze namelijk niet naar hem om en pas met het succes omringden ze hem met aandacht. Waar waren die vrouwen toen hij nog niet beroemd was en hij in de avonden na zijn werk moest schrijven? In de roman Vrouwen vertelt Bukowski over de vrouwen die hij als succesauteur heeft gekend: ‘Vriendelijk is hij niet: als ze niet lelijk zijn, dan toch stompzinnig, krankzinnig of te ‘wijd’ geschapen.’ De seks lijkt weinig te betekenen, een beetje gerommel die soms uitmondt tot ruzies en waarin walging en woede een grote rol spelen: ‘Al lijken de meeste van die knokpartijen op bargevechten waarin wankelend in de lucht wordt gemaaid. Zeg maar: een póging tot neuken.‘ De seks in het boek is dus troosteloos en soms ook hilarisch.

De roman werd onder andere verweten van vrouwonvriendelijkheid. Hulst benadrukt echter dat niet alleen de vrouwen het te verduren kregen, maar ook de mannen en voornamelijk Henri Chinaski (het alter ego van Bukowski). Bukowski was geen misogyn, maar eerder een misantroop. De roman bevat veel pessimisme over de maatschappij en de sfeer van zijn woonplaats. Daarnaast voert het wantrouwen tegenover zijn medemens de boventoon en zit de roman vol met (zwartgallige) zelfspot. Waarbij bijna alle vrouwen er nog goed van afkomen, wordt Henri tot waanzin gedreven.

Bukowski was iemand met een groot gevoel voor humor en hij wist op de juiste manier de absurditeit van het leven te vangen. De zelfspot en de absurditeit van Henri’s leven komt onder andere naar voren in de literaire spelletjes die Bukowski met zijn lezers speelt. De roman opent met de verklaring dat het verhaal fictie is, en dat geen van de hoofdpersonen bedoeld is als portret of een combinatie van bestaande personen, dood dan wel levend. De roman wordt dus neergezet als uitsluitend een product van de verbeelding. Dit is grappig, want Bukowski voert in deze roman weer de oude schrijver Henri/Hank Chinaski op. Daarnaast wordt het literaire spel versterkt voor het motto van dit alter ego: ‘Heel wat goede mannen zijn door toedoen van een vrouw onder de brug beland.’ Heel wat details uit Chinaski’s leven komen overeen met het leven van de schrijver zelf. Ook Hulst legt uit dat de vrouwen die Bukowski in zijn roman portretteert zichzelf herkenden en dat ze daar zelden over waren te spreken.  Twee van zijn vrouwen schreven zelfs boeken over hem, maar waren niet zo succesvol als Bukowski.

Hoewel Bukowski met Vrouwen de waanzin van alledag op een bijzondere wijze heeft beschreven, is deze roman vergeleken met andere romans van de schrijver enigszins een teleurstelling. In bijna vierhonderd bladzijdes wordt telkens hetzelfde herhaald: Chinaski laat zijn ogen vallen op een vrouw of reageert op een ingezonden brief. Daarna ontmoeten ze elkaar, hebben ze seks en gaan om verschillende redenen weer uit elkaar. Voor sommige lezers is deze herhaling van handelingen wellicht komisch, maar voor de ander is het overdaad. Daarnaast is de onverbloemde stijl van Bukowski goed tot zijn recht gekomen in zijn andere romans, maar in Vrouwen is het taalgebruik vaak te banaal en heeft het geen enkel doel. Veel romans van Bukowski gaan de grotere kwesties van het leven uit de weg, maar niet iedere bladzijde hoeft over een (door alcohol) zieke schrijver te gaan die zijn dagen begint met liters bier en whisky. Overdaad schaadt.

Boekgegevens
Titel: 
Vrouwen
Auteur:
Charles Bukowski
Uitgeverij:
Lebowski Publishers
Aantal pagina’s:
398
ISBN: 9789048819751

Reacties

One comment on “De grootste mannen zijn het eenzaamst”
  1. Anna schreef:

    Bukowski … niet echt my cup of tea ☺

    Liked by 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s