Maak kennis met Édouard Louis: de literaire sensatie uit Frankrijk

Nog net geen 25 en nu al de literaire sensatie in Frankrijk: Édouard Louis (1992) is schrijver en socioloog. Met zijn debuutroman Weg met Eddy Belle- gueule (2014) over een jongen die zich los probeert te rukken uit zijn wrede en verstikkende milieu, won Louis de Pierre Guéninprijs tegen homofobie. Louis schrijft ook opiniestukken in Le Monde, Libération, The Guardian en The New York Times. Zijn tweede roman, Geschiedenis van geweld, is onlangs verschenen bij uitgeverij de Bezige Bij. Wat maakt deze jonge schrijver zo speciaal? In een interview met Trouw vertelt Louis onder andere waarom hij begrijpt dat zijn vader op Le Pen heeft gestemd en waarom hij de man die hem heeft verkracht blijft verdedigen.

Maar het interview gaat vooral over Louis’ boeken: die moeten schuren en pijn doen, want alleen zo kan een schrijver de wereld ter discussie stellen. Louis’ boeken gaan over schrijnende armoede, geweld en onderdrukking. Zijn debuut speelt zich af in het Noord-Franse dorpje Hallencourt, waar kinderen naar de kruidenier worden gestuurd in de hoop dat ze iets mee krijgen. Het arbeidersmilieu in het dorp bestaat uit mensen die worden geteisterd door armoede en alcoholisme en in dit bekrompen milieu is er geen plaats voor jongens die erachter komen dat ze niet op meisjes vallen. Het hoofdpersonage Eddy probeert dit verborgen te houden, maar zonder succes. Hij wordt zowel op school als thuis vaak uitgescholden en ze geven hem geen enkele mogelijkheid om te aarden. Wanneer Eddy 15 is, ontsnapt hij aan dit milieu doordat hij wordt toegelaten tot een gegoede kostschool in de stad Amiens. Hij verandert zijn naam van Eddy Bellegueule naar Édouard Louis en stapt daarmee in een andere sociale klasse. Dit autobiografische verhaal wordt voortgezet in Louis’ nieuwe roman Geschiedenis van geweld. 

Louis is naast schrijver ook socioloog. Momenteel werkt hij aan een proefschrift over mensen die van sociale klasse wisselen. Daarnaast komt hij vaak in de media. Onlangs ondertekende hij een open brief aan de Franse president Emmanuel Macron om vluchtelingen in Calais beter te beschermen. Louis schroomt ook niet om eerlijk en open te zijn, want hij vertelde een maand eerder aan de media waarom zijn vader al jaren op het Front National stemt en waarom hij dit begrijpt.

‘Als je minder macht hebt, ben je veel kwetsbaarder voor de politiek. Toen ik een jaar of 13 was, creëerde de regering een subsidie waardoor arme mensen naar de tandarts konden (..) Voor ons maakte de politiek dus het verschil tussen wel of geen kiespijn, tussen wel of geen honger. Maar voor mensen uit de overheersende klasse, les dominants, bestaat de politiek nauwelijks. Zij zijn vergeten wat het betekent’.

Door het schrijven van boeken kan je mensen met de neus op de feiten drukken: ‘Ik wil hen ervan doordringen hoezeer je als arme, zwarte of homoseksueel wordt overheerst en afhankelijk bent van politieke bescherming’. Louis heeft weinig vertrouwen in Macron. Hij denkt dat de nieuwe president de kloof tussen hoog-en laagopgeleiden niet gaat overbruggen. Louis meent zelfs dat Macron een diepe minachting voor de lagere klasse voelt. De lagere klasse voelt zich buitengesloten en wordt niet gezien door de hogere klasse en de politici. Om die reden begrijpt Louis dat veel arbeiders op het Front National stemmen, inclusief zijn eigen vader: ‘Ze willen bestaan in de ogen van de ander‘.

‘Met mijn boeken wil ik die dominante klasse provoceren en aanvallen. Ik wil dat de huidige politici plaatsmaken voor nieuwe, die meer oog hebben voor de strijd en de overheersing in de maatschappij. Revolutionair? Misschien wel, ja‘.

In zijn tweede roman schrijft Louis over een nare gebeurtenis. Tijdens een nacht uit wordt hij bedreigt en verkracht door een Algerijnse immigrantenzoon. Interviewer Sander Becker vroeg zich af of Louis heeft overwogen de nationaliteit van de dader te veranderen om het racisme niet te voeden. Louis wilde tijdens het schrijven echter niet in de ‘racismeval’ trappen. Als hij zijn personage moest veranderen omdat hij bang was dat anderen dan zouden zeggen: ‘Zie je wel, alle Arabieren zijn gevaarlijk’, dan wordt het verhaal minder interessant: ‘Het was veel interessanter om een literaire formule te zoeken waarmee ik het racisme kon bestrijden. Daarom laat ik het verhaal vertellen door mijn zus. Zij vergelijkt de toestand van de dader voortdurend met de situatie die wij als kind hebben gekend in dat blankje dorpje in Noord-Frankrijk‘.

De dader was eigenlijk dus net zo’n ‘underdog’ als Louis zelf, merkt Becker op. Hij vraagt Louis of hij een bepaalde verwantschap met de dader heeft gevoeld. Voor Louis ligt de parallel echter ergens anders. Hij vraagt zich altijd af hoe het is om gedomineerd te worden door de gedomineerde. Hoe is het bijvoorbeeld om homo te zijn in een Algerijnse familie die gebukt gaat onder racisme? Wat betekent het om homo te zijn in een armoedig dorpje op het Franse platteland? Hoe is het om al vroeg kinderen te krijgen en niet meer naar school te mogen? Deze vragen houden Louis bezig.

‘Mensen die onophoudelijk sociaal geweld ondergaan – armoede, discriminatie – worden uiteindelijk zelf ook gewelddadig. Ze gaan het geweld tegenover anderen reproduceren. De Franse socioloog Pierre Bourdieu noemde dat ‘de wet van behoud van geweld’. Mensen reageren zich af door op het Front National te stemmen, of op Trump. Of door mij vanwege mijn geaardheid in elkaar te slaan’.

Het begrip voor zijn verkrachter gaat zo ver dat Louis zelfs voor zijn vrijlating heeft gepleit. Hij wilde niet dat de rechtbank zijn verhaal zou toe-eigenen en geweld zou antwoorden met geweld. In het interview komt naar voren dat Louis wordt geïnspireerd door een feministische beweging die rond Simone de Beauvour is ontstaan: ‘Die vrouwen vochten voor het recht om aangifte te doen van seksueel geweld, maar in de rechtbank eisten ze telkens vrijspraak. Ze wezen zowel het geweld van de mannelijke agressor af, als dat van de rechtbank’.

Lees het vervolg van het interview over Louis’ jeugd en sociale transformatie in Trouw, 1 juli 2017 of op Blendle. 

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s