Als je niet wilt dat mensen weten wie je bent, blijf dan in beweging

Louise Doughty (1963) is een Britse schrijfster en heeft al acht boeken op haar naam staan. Haar carrière als schrijfster begon in de jaren tachtig tijdens de studie Creatief schrijven en sindsdien heeft ze veel geschreven. Haar romans werden in Engeland zeer lovend ontvangen en zijn in verschillende landen vertaald. Daarnaast heeft Doughty diverse literaire prijzen in ontvangst mogen nemen en ze heeft in de jury van de Man Booker Price jury gezeten. Haar eerste boek dat in het Nederlands is verschenen is Laat me niet los (2013). Dit boek gaat over Yvonne Carmichael die altijd heel hard heeft gewerkt om alles wat ze wilt voor elkaar te krijgen: Ze is een succesvolle geneticus, ze heeft een goede relatie met haar echtgenoot, ze bezit een mooi huis en heeft twee kinderen. Toch begint ze een affaire met een onbekende man waardoor ze alles op het spel zet. Een impulsieve beslissing leidt tot een onomkeerbare gebeurtenis.

Haar nieuwe boek, Zwart Water (2017), heeft een man in de hoofdrol. John Harper is iemand met een verleden. Hij is geboren in een jappenkamp als de oudste zoon van een Indonesisch-Nederlands echtpaar. Zijn jeugd moet hij doorbrengen zonder een gevoel van veiligheid of een plek die hij thuis kan noemen. Na een aantal omzwervingen belandt Harper in Nederland waar hij voor een mysterieuze organisatie begint te werken. Harper vertelt de buitenwereld dat hij een financieel analist is, maar in werkelijkheid werkt hij als spion en huurling. Zijn hele leven moet hij zich dus voordoen als iemand anders. Harper maakt de massaslachtingen van communisten in 1965 en de moorden tijdens de militaire dictatuur mee. Tegelijkertijd raakt hij verstrikt in een soort spel waar geen sprake is van regels. Zwart Water is verdeeld in drie delen, die deze gebeurtenissen uit het leven van Harper uiterst gedetailleerd, met veel spanning en persoonlijk beschrijven:

“Je had het eerste deel, tot 1965, met zijn ontwrichting en zijn oceaanreizen: Indonesie, Los Angeles, Nederland. Je had de periode vanaf 1965, drie stille decenia van voornamelijk bureaugebonden werkzaamheden in Amsterdam. En je had deze derde periode, de laatste: zijn terugkeer. Indonesie als de kruk met drie poten, met daarop, in precair evenwicht, zijn leven”.

Als je op zoek bent naar een thriller vol met actiescènes, dan is het beter om een ander boek te lezen. Hoewel er verschrikkelijke gebeurtenissen in het verhaal van Zwart Water worden beschreven, heeft Doughty een zachte en kalmerende schrijfstijl. Ze heeft gekozen om een thriller te schrijven zonder dat de lezer het overzicht kwijtraakt in te zenuwslopende of bloedige passages. Dit is een gedurfde keuze, maar resulteert dat de lezer beter na gaat denken over de woorden die de schrijfster op papier heeft gezet. Soms geeft Doughty ons een ‘emotionele’ dreun en raakt ze ons door de manier waarop ze de ervaringen van Harper beschrijft.

Harpers relatie met Rita is een voorbeeld van hoe Doughty de lezer heeft weten te raken. Het verloop van de relatie en de breekbaarheid van beide personages toveren het boek in een intrigerend (literair!) verhaal over thema’s als schuld, identiteit, verdriet en overleven. Naast dat de schrijfster de gebeurtenissen in Indonesië in de periode voor en na de uitroeping van onafhankelijkheid trefzeker en zeer beeldend heeft beschreven, verlicht ze deze zware kost met de ontroerende en gevoelige dialogen tussen twee geliefden die elkaar vinden doordat ze beide in hun verleden zijn beschadigd. Na alle gruwelijkheden die Harper heeft meegemaakt, vindt hij door de aanwezigheid van Rita eindelijk de tijd en rust om over zijn leven te reflecteren.

“De mensen hadden het over het verleden alsof het een ding, een object was: het verleden, de doos, het huis, de boom. Net zo tastbaar en op zichzelf staand. Maar het verleden was vloeiend en continu als een rivier, en die stroomde door in het heden. Niemand had maar één verleden (..) Het was alsof je in een spiegelpaleis stond en je je reflectie ontelbare keren vermenigvuldigd zag, maar vanuit verschillende hoeken”.

Doughty is er ook in geslaagd om inzicht te geven in de verschillende gezichtspunten tijdens de conflicten in Indonesië. De communistische kloof tussen verschillende mensen, hoe vrienden opeens vijanden worden of altijd al zijn geweest, hoe je soms je eigen leven moet redden ten koste van een ander leven. Het zijn allemaal belangrijke kwesties in het boek. En dat je in zo’n stressvolle wereld ook fouten kan maken. Hoe ga je dan verder met je leven? En hoe kan het dat je door bepaalde keuzes in je leven meer vreest voor de herinneringen aan al het onrecht dat jou is aangedaan dan aan doodgaan? Waarom moet je uit angst gaan onderduiken in een afgelegen hut op het platteland? Deze en nog veel meer vragen spelen al een grote rol op de eerste pagina’s van het boek. Wie dit boek niet spannend vindt, heeft het verhaal zeker niet goed gelezen.

Het meest bijzondere aan dit boek is echter de toegankelijke manier waarop Doughty een onbekend stuk van de geschiedenis in haar roman heeft verwerkt. De politieke basis van het boek en de morele boodschappen die uit het verhaal spreken, zorgen voor een grote impact op de lezer. Doughty brengt helder in beeld hoe het voor individuen met een goed hart voelt om niet te worden geaccepteerd in een samenleving, welke morele taboes er op rassenscheiding ligt, hoe het communisme echt in elkaar zat en welke invloed dat op het gezinsleven had. Langzaamaan ontdek je waarom Harper zoveel angst en verdriet heeft en waarom hij niet precies weet wie hij is. Herinneringen kunnen soms vervormd raken, maar dragen altijd bij aan de manier waarop je denkt.

“Je moest helemaal blank zijn om blank te zijn, maar je had maar een spatje bruin nodig om kleurling te zijn”.

Zwart Water van Louise Doughty is dus een spannend verhaal met een indrukwekkende thematiek. Je hoeft geen groot fan van thrillers te zijn om dit boek te waarderen en je hoeft ook niet veel kennis van de geschiedenis van Indonesië te hebben om door dit verhaal geraakt te worden. Laat je betoveren door het prachtige en heldere taalgebruik van Doughty en haar ijzersterke beschrijvingen van een exotisch land met een onbekende geschiedenis.

Met dank aan Karakter Uitgevers voor dit recensie-exemplaar!

Boekgegevens
Titel: Zwart water
Auteur: Louise Doughty
Uitgeverij: Karakter Uitgevers
Aantal bladzijden: 336
ISBN: 9789045213439

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

w

Verbinden met %s